Posts

हरिहर स्तोत्रम्

Image
हरिहर स्तोत्र "हरि" का अर्थ विष्णु भगवान जी से है और "हर" का अर्थ शिव से है. इस स्तोत्र में दोनों का वर्णन किया गया है. गोविन्दमाधवमुकुन्दहरेमुरारे ! शंभो ! शिवेश ! शशिशेखर ! शूलपाणे ! दामोदराच्युत ! जनार्दन ! वासुदेव ! त्याज्या भटा य इति सन्ततमामनन्ति ।।1।। गंगाधरान्धकरिपो ! हर ! नीलकंठ ! वैकुंठ ! कैटभरिपो ! कमठाब्जपाणे ! भूतेश ! खण्डपरशो ! मृड ! चण्डिकेश ! त्याज्या भटा य इति सन्ततमामनन्ति ।।2।। विष्णो ! नृसिंह ! मधुसूदन ! चक्रपाणे ! गौरीपते ! गिरिश ! शंकर ! चन्द्रचूड ! नारायणासुरनिबर्हण ! शांर्गपाणे ! त्याज्या भटा य इति सन्ततमामनन्ति ।।3।। मृत्युंजयोग्रविषमेक्षण ! कामशत्रो ! श्रीकान्त ! पीतवसनाम्बुदनीलशौरे ! ईशान ! कृत्तिवसन ! त्रिदशैकनाथ ! त्याज्या भटा य इति सन्ततमामनन्ति ।।4।। लक्ष्मीपते ! मधुरिपो ! पुरुषोत्तमाद्य ! श्रीकंठ ! दिग्वसन ! शांतपिनाकपाणे ! आनंंदकंद ! धरणीधर ! पद्मनाभ ! त्याज्या भटा य इति सन्ततमामनन्ति ।।5।। सर्वेश्वर ! त्रिपुरसूदन ! देवदेव ! ब्रह्मण्यदेव ! गरुड़ध्वज ! शंखपाणे ! त्र्यक्षोरगाभरणबालमृगांकमौले ! त्याज्या भटा य इति सन्तत...

अग्निदेव के नाम विभिन्न कर्मों में

Image
  अग्निदेव चित्र साभार(Google) )  गर्भाधान में अग्नि को "मारुत" कहते हैं। पुंसवन में "चन्द्रमा', शुगांकर्म में "शोभन", सीमान्त में "मंगल", जातकर्म में 'प्रगल्भ", नामकरण में "पार्थिव", अन्नप्राशन में 'शुचि", चूड़ाकर्म में "सत्य", व्रतबन्ध (उपनयन) में "समुद्भव", गोदान में "सूर्य", केशान्त (समावर्तन) में "अग्नि", विसर्ग (अर्थात् अग्निहोत्रादिक्रियाकलाप) में "वैश्वानर', विवाह में "योजक", चतुर्थी में "शिखी" धृति में "अग्नि", प्रायश्चित (अर्थात् प्रायश्चित्तात्मक महाव्याहृतिहोम) में "विधु', पाकयज्ञ (अर्थात् पाकांग होम, वृषोत्सर्ग, गृहप्रतिष्ठा आदि में) 'साहस', लक्षहोम में "वह्नि", कोटि होम में "हुताशन", पूर्णाहुति में "मृड", शान्ति में "वरद", पौष्टिक में "बलद", आभिचारिक में "क्रोधाग्नि", वशीकरण में "शमन", वरदान में "अभिदूषक", कोष्ठ में ...

जय शिवशंकर जय गंगाधर करूणाकर करतार हरे।

Image
जय शिवशंकर जय गंगाधर करूणाकर करतार हरे। जय शिवशंकर जय गंगाधर करूणाकर करतार हरे। जय कैलाशी जय अविनाशी सुखराशी सुखसार हरे। जय शशिशेखर जय डमरूधर जय जय प्रेमागार हरे। जय त्रिपुरारी जय मदहारी नित्य अनन्त अपार हरे। निर्गुण जय जय सगुण अनामय निराकार साकार हरे। पारवती पति हर-हर शम्भो पाहि-पाहि दातार हरे।।   जय रामेश्वर जय नागेश्वर वैद्यनाथ केदार हरे। मल्लिकार्जुन सोमनाथ जय महाकार ओंकार हरे। जय त्रयम्बकेश्वर जय भुवनेश्वर भीमेश्वर जगतार हरे। काशीपति श्री विश्वनाथ जय मंगलमय अधहार हरे। नीलकंठ जय भूतनाथ जय मृतुंजय अविकार हरे। पारवती पति हर-हर शम्भो पाहि-पाहि दातार हरे।।   भोलानाथ कृपालु दयामय अवढर दानी शिवयोगी। निमिष मात्र में देते है नवनिधि मनमानी शिवयोगी। सरल हृदय अति करूणासागर अकथ कहानी शिवयोगी। भक्तों पर सर्वस्व लुटाकर बने मसानी शिवयोगी। स्वयं अकिंचन जन मन रंजन पर शिव परम उदार हरे। पारवती पति हर-हर शम्भो पाहि-पाहि दातार हरे।।   आशुतोष इस मोहमयी निद्रा मुझे जगा देना। विषय वेदना से विषयों की मायाधीश छुड़ा देना। रूप सुधा की एक बूद से जीवन मुक्त बना देना। दिव्य ...

वानप्रास्थ

आपको याद है न... श्रीमद्भागवतमहापुराण के प्रथम स्कंध के तेरहवें अध्याय में विदुर धृतराष्ट्र को वानप्रस्थ हेतु प्रेरित करते हुए कहते हैं कि--- तस्यापि तव देहो$यं कृपणस्य जिजीविषो:। परैत्यनिच्छतो जीर्णो जरया वाससी इव।।(1/13/24) अर्थात् आप अब भी जीना चाहते हैं! परन्तु आपके चाहने से क्या होगा, पुराने वस्त्र की तरह बुढ़ापे से गला हुआ शरीर आपके न चाहने पर भी क्षीण हुआ जा रहा है। सच कहूँ तो इस शरीर के प्रति उद्भूत चाहना अथवा उपेक्षा, सम्मान अथवा द्वेष आदि मनोभावों से मैं मुक्त हूँ, तभी तो आपके प्रति मन की साधना में रत रहती हूँ। शरीर के आकर्षण-प्रकर्षण सन्दर्भित वर्णनाभिव्यक्ति तो इस प्रेम-साधना की एक स्थूल अवस्था मात्र है, मन की उन्मुक्तता का ही शब्द-शब्द निदर्शन है। शरीर षडभावविकारों में  ही चलायमान वस्तु है, अब मैं पहले आपको षडभाव समझाऊँ... शरीर की छह अवस्था होती है, जायते=यह उत्पन्न होता है। अस्ति= यह शरीर है... विद्यमानता है। वर्धते=यह बढ़ता है आयु क्रम में। विपरिणमते= बढ़ती उम्र के परिणाम दीखते हैं शरीर पर। अपक्षीयते=वृद्धावस्था में, रुग्णावस्था में क्षरण भी होता है इस शरीर का। ...

अच्युताष्टकम् (Achyutashtakam)

Image
                 अच्युताष्टकम्                  जय श्री कृष्ण                   आच्युताष्टक आदी शंकराचार्यद्बारा स्तवीत श्रीकृष्णचन्द्र प्रभु का स्तवन है । अच्युत का अर्थ कभी भी क्षीण न होनेवाला अर्थ होता है । सरस स्तवन का अानन्द लिजीए। अच्युतं केशवं रामनारायणं  कृष्णदामोदरं वासुदेवं हरिम् । श्रीधरं माधवं गोपिकावल्लभं  जानकीनायकं रामचन्द्रं भजे ॥ अच्युतं केशवं सत्यभामाधवं  माधवं श्रीधरं राधिकाराधितम् । इन्दिरामन्दिरं चेतसा सुन्दरं  देवकी नन्दनं नन्दजं सन्दधे ॥ विष्णवे जिष्णवे शङ्खिने चक्रिणे  रुक्मणीरागिणे जानकी जानये । वल्लवीवल्वभायार्चितायात्मने  कंशविध्वंसिने वंशिने ते नमः ॥ कृष्ण गोविन्द हे राम नारायण  श्रीपते वासुदेवाजित  श्रीनिधे । अच्युतानन्त हे माधवाधोक्षज  द्वारकानायक द्रौपदीरक्षक ॥ राक्षसक्षोभितः सीतया शोभितो  दण्डकरण्यभूपुण्यताकारणः । लक्ष्मणेनान्वितो वानरैः सेवितो  ऽगस्त्यसम्पूजि...

रुद्राभिषेक द्रब्य काम्यकर्म प्रयोग।

रुद्राभिषेक द्रब्य, किस पदार्थ द्बाराशमकार जी का अभीषेक करने से कौनसा कार्य सिद्ध होगा। किस द्रव्य से अभिषेक करने से क्या फल मिलता है अर्थात आप जिस उद्देश्य की पूर्ति हेतु रुद्राभिषेक करा रहे है उसके लिए किस द्रव्य का प्रयोग करना चाहिए इसका उल्लेख शिव पुराण में किया गया है उसका सविस्तार विवरण प्रस्तुत कर रहें हैं अगर आप शास्त्रोक्त प्रमाण में पूर्ण श्रद्धा के साथ विविध द्रव्यों द्वारा रुद्राभिषेक कराये तो आपको पूर्ण लाभ मिलेगा। श्लोक जलेन वृष्टिमाप्नोति व्याधिशांत्यै कुशोदकै दध्ना च पशुकामाय श्रिया इक्षुरसेन वै। मध्वाज्येन धनार्थी स्यान्मुमुक्षुस्तीर्थवारिणा। पुत्रार्थी पुत्रमाप्नोति पयसा चाभिषेचनात।। बन्ध्या वा काकबंध्या वा मृतवत्सा यांगना। जवरप्रकोपशांत्यर्थम् जलधारा शिवप्रिया।। घृतधारा शिवे कार्या यावन्मन्त्रसहस्त्रकम्। तदा वंशस्यविस्तारो जायते नात्र संशयः। प्रमेह रोग शांत्यर्थम् प्राप्नुयात मान्सेप्सितम। केवलं दुग्धधारा च वदा कार्या विशेषतः। शर्करा मिश्रिता तत्र यदा बुद्धिर्जडा भवेत्। श्रेष्ठा बुद्धिर्भवेत्तस्य कृपया शङ्करस्य च!! सार्षपेनैव तैलेन श...

रुद्रष्टकम्॥

Image
रुद्राष्टकम्॥ यह है रुद्राष्टक तुलसीदास जी ने रामचरीतमानस में स्तुती किया है। यह भगवान श्री राम जी के द्बारा किया गया स्तुती हैं। कहा जाता है की माता पार्वती जी ने भगवान शंकर जी को शान्त करने के लिए किया था एेसा भी कहा जाता है। नमामीशमीशान निर्वाणरूपं। विभुं व्यापकं ब्रह्म वेदस्वरूपं॥ निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं। चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहं॥1॥ भावार्थ:-हे मोक्षस्वरूप, विभु, व्यापक, ब्रह्म और वेदस्वरूप, ईशान दिशा के ईश्वर तथा सबके स्वामी श्री शिवजी मैं आपको नमस्कार करता हूँ। निजस्वरूप में स्थित (अर्थात्‌ मायादिरहित), (मायिक) गुणों से रहित, भेदरहित, इच्छारहित, चेतन आकाश रूप एवं आकाश को ही वस्त्र रूप में धारण करने वाले दिगम्बर (अथवा आकाश को भी आच्छादित करने वाले) आपको मैं भजता हूँ॥1॥ * निराकारमोंकारमूलं तुरीयं। गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशं॥ करालं महाकाल कालं कृपालं। गुणागार संसारपारं नतोऽहं॥2॥ भावार्थ:-निराकार, ओंकार के मूल, तुरीय (तीनों गुणों से अतीत), वाणी, ज्ञान और इन्द्रियों से परे, कैलासपति, विकराल, महाकाल के भी काल, कृपालु, गुणों के धाम, संसार से परे आप परमेश्वर को...